Truyền thông dự thảo Nghị quyết quy định mức hỗ trợ thêm tiền đóng bảo hiểm xã hội cho một số đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện trên địa bàn tỉnh Lai Châu giai đoạn 2027-2030

I. SỰ CẦN THIẾT BAN HÀNH NGHỊ QUYẾT 

1. Cơ sở chính trị, cơ sở pháp lý

a) Cơ sở chính trị

Ngày 23/5/2018, Ban Chấp hành Trung ương khóa XII ban hành Nghị quyết số 28-NQ/TW về cải cách chính sách bảo hiểm xã hội, trong đó, tại gạch đầu dòng (-) thứ 2 khoản 1 Mục III Nghị quyết có nêu “Bảo hiểm xã hội cơ bản, bao gồm bảo hiểm xã hội bắt buộc và bảo hiểm xã hội tự nguyện: Bảo hiểm xã hội bắt buộc (với các chế độ hưu trí, tử tuất, tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp, ốm đau, thai sản, thất nghiệp) dựa trên đóng góp của người lao động và người sử dụng lao động. Bảo hiểm xã hội tự nguyện (với các chế độ hưu trí, tử tuất hiện nay, từng bước mở rộng sang các chế độ khác) dựa trên đóng góp của người lao động không có quan hệ lao động; có sự hỗ trợ phù hợp từ ngân sách nhà nước cho nông dân, người nghèo, người có thu nhập thấp, lao động khu vực phi chính thức để mở rộng diện bao phủ bảo hiểm xã hội; nâng cao ý thức, trách nhiệm của người lao động đối với việc tự bảo đảm an sinh cho bản thân. Mở rộng diện bao phủ bảo hiểm xã hội theo lộ trình điều chỉnh tăng tuổi nghỉ hưu phù hợp từng thời kỳ”.

b) Cơ sở pháp lý

- Theo quy định tại khoản 6 Điều 6 Luật Bảo hiểm xã hội số 41/2024/QH15 “Khuyến khích các địa phương tùy theo điều kiện kinh tế - xã hội, khả năng cân đối ngân sách, kết hợp huy động các nguồn lực xã hội hỗ trợ thêm tiền đóng bảo hiểm xã hội cho người tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện và hỗ trợ thêm cho người hưởng trợ cấp hưu trí xã hội”.

- Theo quy định tại khoản 1 Điều 5 Nghị định số 159/2025/NĐ-CP ngày 25/6/2026 của Chính phủ quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Bảo hiểm xã hội về bảo hiểm xã hội tự nguyện “…Tùy theo điều kiện kinh tế - xã hội, khả năng cân đối ngân sách, kết hợp huy động các nguồn lực xã hội, Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương trình Hội đồng nhân dân cùng cấp quyết định hỗ trợ tiền đóng bảo hiểm xã hội cho người tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện trên địa bàn ngoài mức hỗ trợ quy định tại Nghị định này”.

- Tại số thứ tự thứ 3.1 khoản 3 Mục II Phụ lục kèm theo Quyết định số 472/QĐ-BTC ngày 16/3/2026 của Bộ trưởng Bộ Tài chính Ban hành Kế hoạch triển khai thực hiện Nghị quyết số 403/NQ-CP ngày 10 tháng 12 năm 2025 của Chính phủ về việc giao chỉ tiêu phát triển đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội đến năm 2030, đề nghị UBND tỉnh chỉ đạo “Xây dựng Đề án, phương án hỗ trợ thêm tiền đóng cho người tham gia BHXH tự nguyện trên địa bàn cao hơn mức hỗ trợ chung của Chính phủ để báo cáo Ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố trình Hội đồng nhân dân tỉnh, thành phố ban hành Nghị quyết”.

2. Cơ sở thực tiễn

Bảo hiểm xã hội là chính sách xã hội được xác định là trụ cột chính của hệ thống an sinh xã hội, luôn được Đảng và Nhà nước ta quan tâm lãnh đạo, chỉ đạotổ chức thực hiện nhằm góp phần quan trọng thực hiện tiến bộ, côngbằng xã hội, bảo đảm ổn định chính trị - xã hội, đời sống nhân dân và phát triển bền vững đất nước.

Thực hiện Nghị quyết của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước về Bảo hiểm xã hội, trongthời gian qua các cấp ủy, chính quyền và cả hệ thống chính trị của tỉnh đã triển khai đồng bộ, quyết liệt các nhóm giải pháp, nhất là các nhóm giải pháp theo Nghị quyết số 28-NQ/TW ngày 23/5/2018 của Bộ Chính trị về cảicách chính sách bảo hiểm xã hội. Song kết quả người tham gia BHXH tự nguyện chưa đạt kết quả tích cực, số lượng tham gia tăng chậm và không đều qua các năm. Một trong những nguyên nhân chính là thu nhập bình quân của tỉnh thấp, thấp hơn đáng kể so với mức bình quân của cả nước, nhất là khu vực phi chính thức, vùng nông nghiệp và đồng bào dân tộc thiểu số (những đối tượng trọng tâm của BHXH tự nguyện). Thu nhập phần lớn chỉ đủ đáp ứng các nhu cầu sinh hoạt thiết yếu hằng ngày, khiến việc tích lũy đóng BHXH chưa được xem là ưu tiên cấp thiết. Bên cạnh đó, do nguồn thu nhập chủ yêu phụ thuộc vào sản xuất nông, lâm nghiệp và các hoạt động lao động tự do nên thường không ổn định, chịu ảnh hưởng lớn của thời tiết, thiên tai và biến động thị trường, dẫn đến khả năng duy trì việc đóng BHXH tự nguyện liên tục gặp nhiều khó khăn. Mặc dù Nhà nước đã có chính sách hỗ trợ mức đóng BHXH tự nguyện đối với một số nhóm đối tượng, song mức hỗ trợ vẫn chưa đủ tạo động lực để mở rộng nhanh diện bao phủ, khiến tỷ lệ người tham gia BHXH tự nguyện tại tỉnh Lai Châu còn thấp, đặc biệt ở khu vực nông thôn và vùng đồng bào dân tộc thiểu số.

Để đạt chỉ tiêu phát triển đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội đến năm 2030 của tỉnh Lai Châu đã được Chính phủ giao tại Nghị quyết số 403/NQ-CP ngày 10/12/2025; Kế hoạch 1287/KH-UBND ngày 25/02/2026 của Ủy ban nhân dân tỉnh Lai Châu phát triển đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội trên địa bàn tỉnh Lai Châu giai đoạn 2026-2030 (Trong đó chỉ tiêu cụ thể đến năm 2030: Tỷ lệ tham gia BHXH tự nguyện trên lực lượng lao động trong độ tuổi đạt 12,5%). Đồng thời, nhằm góp phần giảm gánh nặng tài chính cho người tham gia, khuyến khích tham gia BHXH tự nguyện, hướng tới mục tiêu bảo đảm an sinh xã hội bền vững và giảm gánh nặng chi ngân sách trong tương lai cho vấn đề bảo trợ xã hội, trợ cấp hưu trí xã hội thì việc xây dựng Nghị quyết của HĐND tỉnh “Quy định mức hỗ trợ thêm tiền đóng bảo hiểm xã hội cho một số đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện trên địa bàn tỉnh Lai Châu giai đoạn 2027-2030” là cần thiết.

II. MỤC ĐÍCH BAN HÀNH, QUAN ĐIỂM XÂY DỰNG DỰ THẢO NGHỊ QUYẾT

1. Mục đích ban hành 

Hỗ trợ thêm tiền đóng bảo hiểm xã hội cho người tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện thuộc hộ nghèo, hộ cận nghèo và người dân tộc thiểu số nhằm giảm gánh nặng chi phí đóng bảo hiểm xã hội, khuyến khích người dân tham gia và duy trì tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện, từng bước mở rộng diện bao phủ, góp phần bảo đảm an sinh xã hội trên địa bàn tỉnh.

2. Quan điểm xây dựng 

Đảm bảo trình tự, thủ tục xây dựng ban hành văn bản quy phạm pháp luật theo quy định Luật ban hành văn bản quy phạm pháp luật và Nghị định số 78/2025/NĐ-CP ngày 01 tháng 4 năm 2025 của Chính phủ quy định chi tiết một số điều và biện pháp để tổ chức, hướng dẫn thi hành Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật; Nghị định số 187/2025/NĐ-CP ngày 01 tháng 7 năm 2025 của Chính phủ sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 78/2025/NĐ-CP ngày 01 tháng 4 năm 2025 của Chính phủ quy định chi tiết một số điều và biện pháp để tổ chức, hướng dẫn thi hành Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật và Nghị định số 79/2025/NĐ-CP ngày 01 tháng 4 năm 2025 của Chính phủ về kiểm tra, rà soát, hệ thống hóa và xử lý văn bản quy phạm pháp luật.

Hỗ trợ người yếu thế trong xã hội, đảm bảo công bằng giữa các đối tượng được hỗ trợ, tạo sự công bằng trong việc thực hiện chính sách chung; đảm bảo để mọi người thuộc đối tượng thụ hưởng chính sách hỗ trợ đúng đối tượng.

Đảm bảo nguồn lực để thực hiện các chính sách trên cơ sở khả năng cân đối của ngân sách tỉnh.

 III. QUÁ TRÌNH XÂY DỰNG DỰ THẢO NGHỊ QUYẾT

Ủy ban nhân dân tỉnh đã chỉ đạo Sở Tài chính chủ trì xây dựng dự thảo Nghị quyết; theo đó, Sở Tài chính đã tổ chức xây dựng Văn bản, xin ý kiến tham gia của các cơ quan, đơn vị, địa phương và đăng tải trên Cổng Thông tin điện tử của tỉnh để lấy ý kiến góp ý rộng rãi của các tổ chức, cơ quan, đơn vị có liên quan; được Sở Tư pháp thẩm định tại Báo cáo số    /BC-STP ngày     tháng      năm 2026; trên cơ sở ý kiến thẩm định của Sở Tư pháp, Sở Tài chính đã tiếp thu, giải trình và hoàn thiện dự thảo Nghị quyết tại Báo cáo số     /BC-STC ngày     tháng     năm 2026; trình Ủy ban nhân dân tỉnh tại Tờ trình số     /TTr-STC ngày     tháng     năm 2026.

Dự thảo Nghị quyết đã được thông qua tại phiên họp Ủy ban nhân dân tỉnh ngày      tháng      năm 2026. Được Đảng ủy UBND tỉnh, Thường trực, Ban Thường vụ Tỉnh ủy nhất trí thông qua.

IV. BỐ CỤC VÀ NỘI DUNG CƠ BẢN CỦA DỰ THẢO NGHỊ QUYẾT

1. Bố cục: Dự thảo Nghị quyết gồm 05 Điều

- Điều 1. Phạm vi điều chỉnh

- Điều 2. Đối tượng áp dụng

- Điều 3. Mức hỗ trợ

Ngoài mức hỗ trợ đóng bảo hiểm xã hội tự nguyện được quy định tại Nghị định số 159/2025/NĐ-CP của Chính phủ, người tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện được hỗ trợ thêm tiền đóng theo tỷ lệ phần trăm (%) trên mức đóng bảo hiểm xã hội tự nguyện hàng tháng theo mức chuẩn hộ nghèo của khu vực nông thôn quy định tại khoản 2 Điều 31 và khoản 1 Điều 36 của Luật Bảo hiểm xã hội cụ thể:

1. Hỗ trợ thêm 20% mức đóng bảo hiểm xã hội tự nguyện cho người thuộc hộ nghèo.

2. Hỗ trợ thêm 15% mức đóng bảo hiểm xã hội tự nguyện cho người thuộc hộ cận nghèo.

3. Hỗ trợ thêm 10% mức đóng bảo hiểm xã hội tự nguyện cho người dân tộc thiểu số.

* Cơ sở đề xuất: 

Việc đề xuất mức hỗ trợ thêm 20% đối với người thuộc hộ nghèo, 15% đối với người thuộc hộ cận nghèo và 10% đối với người dân tộc thiểu số được xác định theo nguyên tắc ưu tiên cao hơn đối với nhóm có điều kiện kinh tế khó khăn hơn, đồng thời bảo đảm tương đồng với tỷ lệ hỗ trợ từ ngân sách nhà nước theo Nghị định số 159/2025/NĐ-CP cho từng nhóm đối tượng.

Khi kết hợp chính sách hỗ trợ của Trung ương và của tỉnh, phần tiền đóng bảo hiểm xã hội tự nguyện mà người tham gia phải tự bảo đảm được giảm đáng kể; cụ thể: Người thuộc hộ gia đình nghèo số tiền phải đóng hằng tháng là 145.200 đồng/01 người/01 tháng; người thuộc hộ gia đình cận nghèo phải đóng hằng tháng là 217.800 đồng/01 người/01 tháng; người dân tộc thiểu số phải đóng hằng tháng là 290.400 đồng/01 người/01 tháng. Mức tự đảm bảo trên phù hợp với khả năng thu nhập của các nhóm đối tượng, qua đó tạo điều kiện để người dân tham gia và duy trì đóng bảo hiểm xã hội tự nguyện, góp phần mở rộng diện bao phủ bảo hiểm xã hội và bảo đảm an sinh xã hội trên địa bàn tỉnh.

Đồng thời, việc quy định mức hỗ trợ trên phù hợp với khả năng cân đối ngân sách địa phương.

- Điều 4. Nguồn kinh phí thực hiện.

- Điều 5. Tổ chức thực hiện.

- Điều 6. Điều khoản thi hành.

2. Nội dung cơ bản

          Nghị quyết này quy định mức hỗ trợ thêm tiền đóng bảo hiểm xã hội cho một số đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện trên địa bàn tỉnh Lai Châu giai đoạn 2027-2030.

V. DỰ KIẾN NGUỒN LỰC, ĐIỀU KIỆN BẢO ĐẢM CHO VIỆC THỰC HIỆN NGHỊ QUYẾT 

1. Dự kiến nguồn lực: Kinh phí dự kiến đề nghị hỗ trợ tính theo mứcchuẩn nghèo khu vực nông thôn quy định tại Nghị định số 351/2025/NĐ-CP ngày 30/12/2025 của Chính phủ và trên cơ sở lộ trình, kế hoạch phát triển đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội trên địa bàn tỉnh Lai Châu giai đoạn 2026-2030; mức kinh phí hỗ trợ từ ngân sách tỉnh có thể thay đổi theo từng thời kỳ khi Chính phủ điều chỉnh quy định về mức chuẩn nghèo khu vực nông thôn. 

Tổng nguồn lực dự kiến giai đoạn 2027-2030 là: 32.525 triệu đồng (cụ thể: Năm 2027: 3.252 triệu đồng; Năm 2028: 6.505 triệu đồng; Năm 2029: 9.757 triệu đồng; Năm 2030: 13.010 triệu đồng).

1.  Theo Báo cáo số 555/BC-BHXH ngày 29/6/2026 của Bảo hiểm xã hội tỉnh: Năm 2022 số người tham gia BHXH tự nguyện là 7.829 người chiếm 3,2% so với lực lượng lao động trong độ tuổi có việc làm trong nền kinh tế của tỉnh (Số lao động có việc làm trong nền kinh tế là 242.528 người); Năm 2023 số người tham gia BHXH tự nguyện là 6.816 người chiếm 2,75% so với lực lượng lao động trong độ tuổi có việc làm trong nền kinh tế (Số lao động có việc làm trong nền kinh tế là 247.258 người); Năm 2024 số người tham gia BHXH tự nguyện là 7.397 người chiếm 2,93% so với lực lượng lao động trong độ tuổi có việc làm trong nền kinh tế (Số lao động có việc làm trong nền kinh tế là 252.277 người); Năm 2025 số người tham gia BHXH tự nguyện là 8.274 người chiếm 3,2% so với lực lượng lao động trong độ tuổi có việc làm trong nền kinh tế (Số lao động có việc làm trong nền kinh tế là 261.043 người); Năm 2026 số người tham gia BHXH tự nguyện là 8.426 người chiếm 3,2% so với lực lượng lao động trong độ tuổi có việc làm trong nền kinh tế.

2. Thu nhập bình quân của tỉnh Lai Châu là 2,920 triệu đồng/đầu người/tháng  trong khi thu nhập bình quân của cả nước là 6.005 triệu đồng/đầu người/ tháng (Theo Niên giám thống kế Việt Nam năm 2025).

3. Chi tiêu phát triển người tham gia Bảo hiểm xã hội tự nguyện giai đoạn 2026-2030: Năm 2026: 17.795 người; Năm 2027: 20.998 người; Năm 2028: 24.984 người; Năm 2029: 29.909 người; Năm 2030: 35.811 người.

4. Tại khoản 1 Điều 5 Nghị định số 159/2025/NĐ-CP của Chính phủ.